//
archives

Αντιπαγκοσμιοποίηση

This tag is associated with 1 post

Πράγα 2000: Ο άγονος ακτιβισμός ενός ρηχού αντικαπιταλισμού

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εργατική Εξουσία τον Οκτώβρη 2000

 

Υπάρχει ανάγκη για έναν σοβαρό απολογισμό

 

Την τελευταία βδομάδα του Σεπτέμβρη δικαίως τα μάτια των πιο προχωρημένων εργατών και νεολαίων ήταν στραμμένα στην Πράγα. Όχι για τη σύνοδο των μεγαλοκαρχαριών που γίνονταν εκεί, αλλά για την»υποδοχή» της συνόδου που ετοίμαζαν οι διαδηλωτές. Η Πράγα του 2000 θα περάσει στην ιστορία όχι για την σύνοδο των από πάνω, αλλά για τη «σύνοδο» των από κάτω. Και μόνο αυτό θα αρκούσε για μια πρώτη θετική αποτίμηση των γεγονότων των ημερών.

 

Το αναντίρρητα θετικό γεγονός των κινητοποιήσεων, είναι η συνεύρεση αγωνιστών από διαφορετικές χώρες. Ο μόνος τρόπος για να διαλύσουμε τη σάπια καπιταλιστική κοινωνία είναι η παγκόσμια επανάσταση. Αυτό καταδεικνύεται δέκα φορές πιο εύκολα με μια κοινή πορεία αγωνιστών από όλο τον κόσμο, παρά με ένα σωρό αναλύσεων. Αυτή η διεθνική συνεύρεση δεν λειτουργεί μόνο σε επίπεδο συμβολισμού, όσο και ουσιαστικά. Είναι μια πραγματική ευκαιρία για όποιον μετείχε στην Πράγα να δει από κοντά τους αλλοεθνείς συναγωνιστές του, να αλλάξει εμπειρίες, να διευρύνει τους στενούς εθνικούς ορίζοντες των αγώνων του. Η διαπίστωση αυτή μας προκαλεί ωστόσο περισσότερο λύπη παρά ενθουσιασμό. Δεν είναι πολλά χρόνια πριν που το κίνημα είχε κατακτήσει ένα επίπεδο επικοινωνίας απείρως σοβαρότερο και ουσιαστικότερο από μια κοινή πορεία και η παγκόσμια πρωτοπορία οργανωμένη σε μια επαναστατική διεθνή συζητούσε για την οργάνωση της παγκόσμιας επανάστασης. Το (οπωσδήποτε ουσιαστικό) βήμα αυτής της συνεύρεσης, δείχνει περισσότερο το χαμένο δρόμο που πρέπει να διανύσει ξανά η πρωτοπορία. Όποιος συναισθάνεται το μέγεθος αυτού του έργου και της δικής του ευθύνης έχει δικαίωμα να προχωρήσει σε σοβαρά συμπεράσματα μετά από την Πράγα. Για χάρη αυτών των αγωνιστών εμείς δεν θα διαλέξουμε τον εύκολο δρόμο των πανηγυρισμών για τη «φανταστική κινητοποίηση», αλλά τον δύσκολο, της σοβαρής πολιτικής αποτίμησης των γεγονότων.

Σε αυτό το έργο οι επαναστάτες έχουν δυο σοβαρά καθήκοντα, αλληλένδετα δεμένα μεταξύ τους. Το πρώτο (αλλά όχι αυτονόητο για κάποιους αμετανόητους σεχταριστές) είναι να συνδεθούν με τον κόσμο αυτό σε κοινούς αγώνες και να μπολιάσουν τη ριζοσπαστικοποίησή της με τις ιδέες του επαναστατικού μαρξισμού, του μπολσεβικισμού. Το δεύτερο είναι να διεξάγουν σκληρή πάλη με τις αδυναμίες και τις αυταπάτες αυτής της πρωτοπορίας, σαν τον μοναδικό τρόπο για να πετύχουν το παραπάνω μπόλιασμα. Και δυστυχώς σε αυτό το δεύτερο καθήκον οι περισσότερες δυνάμείς που μιλάν (ή μιλούσαν μέχρι χθες) στο όνομα της επανάστασης παίρνουν μηδέν, συμβάλλοντας ενεργά στον αρνητικό απολογισμό της»επιχείρησης – Πράγα».

 Τα «νέα κινήματα»

 

Ο κόσμος που διαδήλωσε στην Πράγα δεν συγκροτούσε κανενός είδους «κίνημα». Είναι διαστρέβλωση της ταξικής πάλης να ονομάζει κανείς έτσι την δράση (την όποια δράση) μερικών ακτιβιστών . Ένα κίνημα είναι μια πολιτική δράση μαζών. Από τη στιγμή που απουσιάζουν οι μάζες δεν υπάρχει κανένα κίνημα. Η συνάντηση κάποιων χιλιάδων ακτιβιστών από την Ευρώπη στην Πράγα και η δράση τους είναι πολύ μακριά από το να συνιστά κίνημα. Είναι ένα μπλοκ οργανώσεων και συλλογικοτήτων με διάφορους πολιτικούς στόχους η κάθε μια. Η απόφαση τους να συναντηθούν σε μια κοινή πορεία (ακόμα και αν δεν είχε αυτή την άθλια ηγεσία της Πράγας, ακόμα και με την πιο επαναστατική ηγεσία) θα παρέμενε αυτό που ήταν εξαρχής: ένα πολιτικό μπλοκ διάφορων φορέων, το άθροισμα διάφορων ομάδων ακτιβιστών που κυμαίνονται από τον κεντρισμό και το ρεφορμισμό μέχρι και ριζοσπάστες – ουμανιστές αστούς.

 

Ομάδες απόλυτα ανομοιογενείς, που θα προσπαθήσουμε, ωστόσο, να τις ξεκαθαρίσουμε:

Από τη μια έχουμε φορείς που ξεπήδησαν από σχετικά πρόσφατες κινητοποιήσεις. Μια ομάδα ακτιβιστών,για παράδειγμα στη Γαλλία, μπορεί να συγκροτήθηκε στη βάση ενός αγώνα, ας πούμε των αγροτών. Με το τέλος αυτού του αγώνα, μια ομάδα αγωνιστών δεμένη και σφυρηλατημένη σε αυτή τη μάχη συγκροτείται σε μια ομάδα. Εκφράζει την αποκτημένη ριζοσπαστικοποίηση σε συνδυασμό με τις αυταπάτες που αποκόμισε, αλλά σε καμιά περίπτωση τη μάζα που μετά το τέλος του αγώνα επανήλθε στις καθημερινές της δραστηριότητες. Από την άλλη έχουμε συγκροτημένες οργανώσεις που παλεύουν για μια συνολική διέξοδο από αυτή την κοινωνία, η καθεμιά με τον τρόπο της. Σε εθνικό επίπεδο οι δυο αυτές καταστάσεις αλληλομπλέκονται και, ως ένα βαθμό, αλληλοκαθορίζονται. Αυτά είναι τα «νέα κινήματα», αν τα δούμε μακριά από το μύθο. Στην περίπτωση της Πράγας έχουμε «αντιπροσωπείες» αυτών των φορέων(αναγκαστικά, καθώς δεν είναι δυνατόν να συμμετέχουν όλοι, ακόμα και αυτοί που θα ήθελαν) που ενοποιούνται σε μια κοινή δράση. Γίνεται λίγο γελοίο να αυτο-βαφτίζονται «κίνημα». Κι όμως. Κάποιοι όχι μόνο το τολμούν, αλλά κοντεύουν να ανάγουν αυτή τη δράση σε στρατηγική για την αντίσταση στον καπιταλισμό, σαν πηγή έμπνευσης.

 H εργατική τάξη

Εμάς μας έχει προβληματίσει σοβαρά η απουσία της εργατικής τάξης από αυτές της κινητοποιήσεις. Στην Τσεχία η απουσία συχνά άγγιζε τα όρια της δυσφορίας. Σίγουρα το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης σε αυτό ανήκει στην προπαγάνδα της τσέχικης κυβέρνησης, αλλά δεν είναι σωστό να κρύψουμε πίσω από τη δύναμη του αντιπάλου τις αδυναμίες των κινητοποιήσεων. Με αυτή την έννοια υπάρχει μια σοβαρή διαφορά με το Σιάτλ, όσο και με το παλαιότερο Άμστερνταμ. Η αιτία δεν θα πρέπει να αναζητηθεί σε μια σύγκριση ανάμεσα στην αμερικάνικη και τσέχικη εργατική τάξη για το πια είναι η πιο «καθυστερημένη» και δεν κατάλαβε τους ακτιβιστές, αλλά ούτε και στη δύναμη προπαγάνδας κινητοποίησης του αντιπάλου, του κράτους των ΗΠΑ και της Τσεχίας. Θα ήταν τουλάχιστον γελοίο. Μάλλον πρόκειται για την αποξένωση αυτού του κομματιού από τις λαϊκές μάζες και αυτό δεν μπορεί παρά να προβληματίσει. Φυσικά, όχι τους νεοχίπηδες, αλλά τουλάχιστον όσων συνδέουν την ανατροπή αυτής της κοινωνίας με την αφύπνιση και δράση των καταπιεσμένων μαζών. Σε αυτό το επίπεδο, τέτοιου είδους κινητοποιήσεις έδειξαν ότι δεν μπορούν να λειτουργήσουν ούτε καν σαν πυροκροτητές που θα βγάλουν τους εργάτες στο δρόμο. Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος να εκφυλιστούν σε μια κινητοποίηση «περιφερόμενων διαδηλωτών» με ολοένα μεγαλύτερη δυσκολία να συνδεθούν με τους αγώνες των εργαζόμενων μαζών. Και ο λόγος δεν είναι η αισθητική τους, αλλά ο πολιτικός στόχος τους.

 Οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη

 

Η πολιτική ομογενοποίηση του κόσμου που διαδήλωσε στην Πράγα είναι πολύ σχετική. Για να ακριβολογήσουμε, επρόκειτο για ένα πολιτικό μπλοκ με μοναδικό κοινό πολιτικό στόχο που το συγκροτούσε την αντίσταση στο νεοφιλελευθερισμό. Από εκεί και μετά χωρούσαν οι πάντες… Αντικαπιταλιστές, αλλά και φιλοκαπιταλιστές (!) αντινεοφιλελεύθεροι, αναρχικοί, εναλλακτικοί, χύπηδες οικολόγοι, κεντριστές και επαναστάτες. Από μόνο του αυτό δεν είναι κακό. Αντίθετα, θεωρούμε και θεμιτό και επιδιωκόμενο στόχο την όσο το δυνατόν πλατύτερη συσπείρωση απέναντι στα αφεντικά και τα σχέδιά τους. Με μια όμως διαφορά. Σαν επαναστάτες έχουμε το χρέος να χρησιμοποιήσουμε ένα πλατύ μέτωπο για να το κερδίσουμε στην επαναστατική πολιτική και όχι για να κρυφτούμε και να υποταχτούμε στις αυταπάτες του πιο καθυστερημένου κομματιού.

 

Οι δυνάμεις που μιλούν στο όνομα της επανάστασης και της ανατροπής του καπιταλισμού (έστω, με όποιον τρόπο και να το κάνουν) ήταν ένα μεγάλο κομμάτι αυτού του παζλ και μάλιστα το μεγαλύτερο. Κι όμως,βρέθηκαν για μια ακόμη φορά στο «πλήθος» και όχι στην ηγεσία των κινητοποιήσεων.

 

Μιλώντας για τους τροτσκιστές η ευκολία με την οποία εκχώρησαν το πολιτικό τους χρέος στους φιλελεύθερους νεοχίπηδες καταντάει πια σκάνδαλο. Καλά κάποιοι που περιορίζονταν από την αριθμητική τους αδυναμία. Μα εδώ έχουμε οργανώσεις και διεθνείς ομοσπονδίες οργανώσεων που, έχοντας σαν κεντρικό στόχο τους την Πράγα, υποτάχτηκαν με ευχαρίστηση στο απίθανο κέντρο αποφάσεων που λέγεται INPEG. Κάθε ένας έχει την ηγεσία που του αξίζει, λεει μια φράση και γιατί η Πράγα να αποτελέσει εξαίρεση; Ήταν η φυσική ηγεσία αυτής της κινητοποίησης.

 

Να μην μιλήσουμε για την οργανωτική ηλιθιότητα των ανθρώπων του INPEG. Θα μπορούσε να γραφτεί βιβλίο ολόκληρο των άθλων τους, θα μείνουμε όμως μόνο σε ένα κραυγαλέο παράδειγμα: Μετά τη νύχτα της 26/9, όταν οι συλλήψεις των διαδηλωτών πήραν μεγάλες διαστάσεις και έγινε σε όλους φανερό ότι οι συλληφθέντες (και ειδικά οι τσέχοι) περνούσαν άσχημες ώρες στα τσέχικα κρατητήρια, το INPEGεξακολουθούσε να βγάζει ανακοινώσεις πως «είναι δικαίωμα κάποιου συλληφθέντα, αν είναι χορτοφάγος και του σερβίρουν φαγητό με κρέας, να απαιτήσει να του δοθούν λαχανικά»!!!

Είναι η πολιτική λογική του INPEG που το οδήγησε σε τέτοιους δρόμους. Η όλη διοργάνωση κλήθηκε κάτω από το σύνθημα «οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη». Δύσκολο να βρει κανείς ένα περισσότερο αταξικό σύνθημα από αυτό. Δεν βγαίνουμε από το πνεύμα των διοργανωτών, αν το γενικεύσουμε και πούμε «πάνω απ’ όλα ο άνθρωπος»… Κάπως έτσι το κατάλαβαν και διάφορες χριστιανικές ουμανιστικές οργανώσεις που συμμετείχαν. Σύμφωνο με αυτή τη λογική καταδίκασε τις συγκρούσεις και σε όλο το διάστημα ακολούθησε με πυροσβεστική συνέπεια τη γραμμή «θέλουμε μια ειρηνική πορεία». Αυτή, είτε αρέσει είτε όχι, ήταν η ηγεσία της Πράγας και έδινε το πολιτικό στίγμα της. Το γεγονός ότι υπήρχε πάντα το περιθώριο για κάθε τροτσκιστική ομάδα (όπως και για κάθε άλλον άλλωστε) που συμμετείχε να λεει και να κάνει «τα δικά του», δεν αφαιρεί ούτε στο ελάχιστο το καθήκον πως θα έπρεπε να αντιπαρατεθεί σκληρά σε αυτή την ανεκδιήγητη ηγεσία.

 Το επαναστατικό άλλοθι

 

Αν ωστόσο το ζήτημα τελείωνε εδώ, δεν θα είχε τόσο μεγάλη σημασία. Μερικοί πασιφιστές αντι-νεοφιλελεύθεροι οργανώνουν μια αποτυχημένη φιέστα. Γίνεται πολύ σοβαρό όμως όταν στη διοργάνωσή της βρίσκουν αμέριστη στήριξη από τα αριστερά. Πρώτοι και καλύτεροι οι το ΙSΤ (διεθνή τάση του ΣΕΚ) και η Ενιαία Γραμματεία. Ας ξεκαθαρίσουμε μερικά πράγματα: Το INPEG ανέλαβε τον πολιτικό και οργανωτικό σχεδιασμό των κινητοποιήσεων, αφού απέκλεισε με διάφορους τρόπους κάθε τοποθέτηση και άποψη από τα αριστερά. Αναγνωρίστηκε τελικά σαν «επίσημος διοργανωτής» της Πράγας μόνο χάρη στην στήριξη αυτή που του δόθηκε. Αυτό το αταξικό σύνθημα «οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη» γραφόταν στις σημαίες και στα πανό των αριστερών μας. Καμιά προσπάθεια διαφοροποίησης σε όλη τη διάρκεια των κινητοποιήσεων,μόνο αλληλεγγύη και βοήθεια στο INPEG προκειμένου να επιβάλει τις δεξιές του πολιτικές θέσεις στην κινητοποίηση. Αν επρόκειτο για μια απεργία που στην ηγεσία της είχε κάποιους σταλινικούς ή σοσιαλδημοκράτες, εύκολα θα βρίσκονταν τα λόγια για μια σφοδρή κριτική στους «προδότες», τους»ξεπουληματίες» και πάει λέγοντας. Αλλά εδώ τσιμουδιά! Ακόμα και όταν το INPEG καταδίκασε τα επεισόδια δεν ακούστηκε κουβέντα. Το ΙSΤ άλλωστε, λίγο νωρίτερα στην κορφή της «ροζ-κίτρινης»διαδρομής δοκίμασε να επιβάλει και στην πράξη την αποτροπή των «επεισοδίων» φωνάζοντας ρυθμικά»this is a peaceful demonstration» (αυτή είναι μια ειρηνική πορεία) παίζοντας έναν ξεδιάντροπα πυροσβεστικό ρόλο. Διαβάζοντας τις εφημερίδες της επομένης βρίσκει κανείς μόνο εγκώμια: Η Πράγα ήταν «συγκλονιστική», «φανταστική», «ένα υπέροχο πανηγύρι». Ακριβώς έτσι έγιναν απολογητές τουINPEG.

Το αποκαρδιωτικό είναι ότι μια τέτοια πολιτική στάση τείνει να θεωρητικοποιηθεί. Η κουβέντα για την περίφημη «ανασύνθεση της αριστεράς» έχει γίνει πια το άλλοθι για να δικαιολογηθεί η υποταγή των οργανώσεων που ως τα χθες μιλούσαν για την επανάσταση σε όλο και πιο δεξιούς σχηματισμούς,αφήνοντας σε αυτή την πορεία οτιδήποτε μπολσεβίκικο «τους βαραίνει». Η στροφή αυτή δικαιολογείται όχι με μια φανερή αναθεώρηση αρχών, αλλά με έναν παλιό και δοκιμασμένο τρόπο: τη αυτοδιάλυση στο κίνημα. Μέσα σε ένα χύμα «υπέροχο πανηγύρι» είναι ευκολότερο κανείς να κρύψει την υποταγή του στην δεξιές απόψεις που ηγούνται του πανηγυριού και να νομίζει ότι δεν θα τον πάρει χαμπάρι κανείς.Επιπλέον, μπορεί (αν θέλει) να συνεχίσει να πουλάει επαναστατικές απόψεις, αρκεί να μην παλεύει για αυτές και αυτό γίνεται μόνο αντιπαραθέτοντας τις επαναστατικές απόψεις με κάποιες άλλες. Δεν είναι καθόλου τυχαία όλη αυτή η φιλολογία για τα «νέα κινήματα» απέναντι στα οποία υποτίθεται κάπως πρέπει να τοποθετηθούμε (υπονοώντας βέβαια να υποταχθούμε).

 Συγκρούσεις και συλλήψεις

 

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο μόνο μπορεί να αποτιμήσει κανείς και τις συγκρούσεις στους δρόμους. Είναι πασιφανές ότι αν αυτή η συγκέντρωση είχε στόχο να εμποδίσει τη σύνοδο, όπως είχε εξαγγείλει θα έπρεπε να συγκρουστεί με τους μπάτσους που είχαν ζώσει την πόλη. Αυτό είναι αυτονόητο. Από εκεί και μετά είναι θέμα αριθμών και οι διαδηλωτές δεν είχαν τον αριθμό που θα τους επέτρεπε να χτυπηθούν νικηφόρα με την τεράστια δύναμη καταστολής που κινητοποίησε η τσέχικη κυβέρνηση. Με αυτό το γνώμονα, φυσικά και δεν θα μπορούσε να γίνει κάτι περισσότερο. Είναι, όμως, λάθος να λέμε ότι οι διαδηλωτές συγκρουόταν στην Πράγα με τις δυνάμεις καταστολής. Για να ακριβολογήσουμε θα πρέπει να πούμε ότι μόνο ένα μέρος μόνο τον διαδηλωτών είχε σαν σκοπό τη σύγκρουση με την αστυνομία από την αρχή και μάλιστα μειοψηφικό. Ήταν οι αναρχικοί και οι αυτόνομοι που ακολούθησαν την μπλε διαδρομή και ένα τμήμα από τις αριστερές οργανώσεις που ακολούθησαν την κίτρινη. Το υπόλοιπο κομμάτι των διαδηλωτών την απέφυγε και, ως ένα βαθμό επιχείρησε να την αποτρέψει. Είναι σαφώς λαθροχειρία να παρουσιάζει κανείς αυτή την πραγματικότητα με τίτλους του τύπου «το κίνημα που συγκρούστηκε στην Πράγα».

 

Μετά την περικύκλωση της Όπερας το ίδιο βράδυ και τις γύρω συγκρούσεις άνοιξε ένα πιο σημαντικό ζήτημα, αυτό του μεγάλου κύματος των συλλήψεων. Εδώ φάνηκε και η γύμνια του όλου εγχειρήματος. Η πολιτική λογική των οργανωτών του INPEG (που λίγο νωρίτερα είχαν καταδικάσει τα επεισόδια) άφησε ακάλυπτους και χωρίς καμιά βοήθεια όσους έτυχε να συλληφθούν. Όσοι μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους ας τα βγάλουν. (Εδώ οι έλληνες στάθηκαν τυχεροί και ήταν οι πρώτοι που καθάρισαν με τη μεσολάβηση του Λαφαζάνη και του ΣΥΝ). Αλλά ούτε και οι υπόλοιποι διαδηλωτές μπορούσαν να κάνουν κάτι καλύτερο σε συμπαράσταση των συλληφθέντων, στο βαθμό που έμεναν στην Πράγα όλο και πιο λίγοι. Η λογική ότι θα πάμε για έναν περίπατο, ένα πανηγύρι, μια μάχη που έχει κερδιστεί πριν δοθεί, είχε προγραμματίσει και την αναχώρηση των πούλμαν, χωρίς να υπολογίσει πως στο μεταξύ μπορεί να μείνουν πίσω κάποιοι συλληφθέντες….

 

Στο συνολικό απολογισμό της Πράγας μπορεί κανείς να επιλέξει να ανοίξει το στόμα με θαυμασμό μπροστά στο «ξεδίπλωμα του αυθόρμητου», προσκυνώντας τις αδυναμίες της κινητοποίησης. Μπορεί απ’ την άλλη να κάνει κάτι πολύ πιο εποικοδομητικό: να αναδείξει τις αδυναμίες και να τις πολεμήσει με στόχο οι επόμενες κινητοποιήσεις να είναι κάτι περισσότερο από ένα «φανταστικό πανηγύρι».

 

Κ. Ρουσίτης

Αρχείο

Aπό εδώ μπαίνετε στο site της KOKKINHΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΑΘΗΝΑΣ

web counter

Blog Stats

  • 33,750